‘Kwamen steeds meer mensen boven’

NIJVERDAL - Toen de vrijwilligers van het Memory Vrijheidsmuseum in april een e-mail ontvingen van nabestaanden van een Amerikaanse piloot die in Nijverdal ondergedoken heeft gezeten, kwam er een bijzondere speurtocht op gang.

De dochter en kleindochter van piloot Hal J. Nelson meldden namelijk dat ze naar Nederland komen en het weekend van 18 en 19 juli in Nijverdal zullen zijn. Ze willen dan graag nabestaanden van de familie Arnold, waar hun (groot)vader ondergedoken heeft gezeten, ontmoeten. Hun vraag was of het museum deze nabestaanden kon vinden.

Speuren

Herman Wilpshaar en zijn collega vrijwilligers duiken in het verhaal en weten leden van de familie Arnold te vinden, verspreid over heel Nederland.

“Het was een hele zoektocht, maar het is ons gelukt”, vertelt Herman. “We zijn hier met een aantal collega’s en externe contacten mee aan het speuren geweest. Van berichten op Facebook, naar kranten doorpluizen op ‘Delpher’ en via via kwamen er steeds meer mensen ‘boven water’. In boeken werd steeds meer informatie gevonden. Hieruit bleek dat er veel meer mensen ondergedoken hebben gezeten bij de familie Arnold, die in die tijd aan de Campbellweg woonden. Er hebben meerdere Joodse kinderen en volwassenen ondergedoken gezeten, waaronder een jonge Joodse vrouw, Nelly Leviticus. Tevens hebben er zeker zes geallieerde bemanningsleden van neergekomen vliegtuigen ondergedoken gezeten, waaronder Hal J. Nelson. Van de kleindochter van piloot Nelson ontvingen we na enkele weken een kopie van een brief van een Diny Bussink uit Winterswijk gericht aan de zus van Hal J. Nelson met de vraag of we daar ook iets over konden vinden. Ook dat is gelukt. Als museum hebben we op 19 juli een soort reünie georganiseerd, waarbij meerdere familieleden Arnold, familie van Nelly Leviticus en van Diny Bussink bij aanwezig waren.

Bommenwerper

Hal J. Nelson was de piloot-gezagvoerder van een B-17 bommenwerper, die vanuit Engeland vluchten uitvoerde op Nazi-Duitsland. Dit vliegtuig, met tien bemanningsleden, droeg de nickname ‘Karen B’. “Op 29 april 1944 werd gebombardeerd op Berlijn. Bij deze vlucht werden ze geraakt door luchtafweergeschut, FLAK, van Duitsland. Na melding van de piloot dat de bemanning zich klaar moet maken voor evacuatie, springt een van hen direct uit het vliegtuig, nog boven Duits grondgebied. Hij wordt gevangen genomen in het kamp ‘Stalag Luft’ in Duitsland. Hal weet uiteindelijk zijn toestel met een buiklanding neer te zetten in de buurt van Ruurlo. Ze worden daar opgepikt door het Verzet. Na meerdere schuiladressen worden hij en bemanningslid Cavanaugh door de Nijverdalse verzetsmannen, Tiemen de Jonge en Bertus Hekman, naar de familie Arnold gebracht. Van de tien bemanningsleden hebben negen de oorlog overleefd. De buikkoepelschutter, Bob Zercher, die ondergedoken zat bij een verzetsgroep in Apeldoorn wordt samen met leden van het verzet en een Britse vliegenier door de Duitsers opgepakt. Ze worden allen gefusilleerd in Apeldoorn. Hun namen staan op een monument aldaar.”