‘Dialect heeft vaak veel meer kracht’

Maart is dialectmaand. RTV Oost besteedt in zijn programmering uitgebreid aandacht aan de streektaal. Naar schatting spreekt nog een kwart van de Overijsselse bevolking plat. Veel meer mensen zijn ermee opgegroeid, maar spreken geen dialect meer in het dagelijks leven. Hoe zit dat in Nijverdal?

Door Leo Polhuys

NIJVERDAL -  Martin Meijer is blij met de vragen van Twents Volksblad. Hij blijkt een groot liefhebber te zijn van de streektaal en antwoordt dan ook in rap Sallands. ‘’Want ik kom oorspronkelijk uit Raalte. Heel goed dat RTV Oost en Twents Volksblad aandacht besteden aan dialect, want dat moet behouden blijven. Gelukkig hoor ik hier in de straat dagelijks mensen plat praten. Het is wel jammer dat de jeugd niet veel dialect gebruikt. Mijn eigen kinderen bijvoorbeeld. Ik spreek altijd dialect tegen hen maar ze spreken in het Nederlands terug. Toch zijn er nog wel jongeren die dialect spreken.’’ Ook Meijers partner Antoinette Disselhorst gebruikt graag dialect.’Je hebt nog vaak van die mooie uitdrukkingen, hoewel er wel veel verwatert. Vroeger hoorde je bijvoorbeeld het woord ‘’hellig’’ maar nu wordt gewoon ‘’boos’’ gezegd.’’ Martin: ‘Mijn schoonmoeder had ook van die mooie uitdrukkingen. Ze moest eens naar het ziekenhuis in Nijmegen en de arts vroeg of ze zenuwachtig was. ‘’Ik zit zol as een bok vol kottels,’’ zei ze, maar de arts had natuurlijk wel een vertaling nodig om dat te begrijpen... En wat dacht je van een uitdrukking als ‘’kul’’ of ‘’Jan Doedel’’? Die vallen gewoon niet te vertalen. Op mijn werk heb ik eens een aantal spreuken en gezegden in het Sallands voorgelezen en dat werd zeer gewaardeerd. Hoogbejaarde mensen spreken vaak niet eens Nederlands en voelen zich veel vertrouwder als je plat tegen ze spreekt.’’

Aanvoelen

Het is volgens Meijer ook een kwestie van aanvoelen. ‘’Als je tegen mensen begint te spreken, merk je vaak al snel of ze ook dialect kunnen spreken en dan blijf je ook tegen hen plat praten. Vaak heb je in het dialect maar een half woord nodig, terwijl je in het ABN dan veel meer woorden nodig hebt om hetzelfde te zeggen. Dialect heeft vaak veel meer kracht.’’ Buurman Jan Roeloffzen, een paar huizen verderop, komt van oorsprong uit Wierden. Ook hij bezigt dagelijks het dialect. ‘’Mijn kinderen kunnen het ook wel maar op hun werk moeten ze altijd Nederlands spreken en dan wordt het toch wat minder,’’ constateert hij. ‘’Maar hier in de straat hoor je nog veel dialect. Gelukkig wel. Ik hoorde laatst dat een aantal scholen de Nedersaksische taal weer wil gaan promoten tijdens de les. Dat zou wel erg fijn zijn. Nu zijn er nog veel mensen die dialect spreken, maar als de jeugd het niet meer doet, is de streektaal over een paar generaties misschien uitgestorven.’’