Hoe begrijpelijk is Nederland nog?

NIJVERDAL - Wat overkomt je als je als nieuwkomer in Nederland terechtkomt? De nieuwe documentaire ‘Klantreis’ biedt een onthullende blik achter de schermen van de Nederlandse inburgering en werd woensdag 20 mei vertoond in ZINema.

Samenwerking van gemeente Hellendoorn, Stichting De Welle - Vluchtelingenwerk, Taalhuis Hellendoorn, ROC van Twente en Stichting Culture Kitchen leverde een avondvullend programma op waarbij bezoekers eerst de documentaire bekeken en daarna onder andere met sleutelpersonen, oud-inburgeraars die nu nieuwkomers helpen, in gesprek gingen.

Bekroond filmmaker Ton van Zantvoort kreeg voor deze documentaire ongekende toegang tot de dagelijkse praktijk binnen gemeenten, taalscholen en bij de nieuwkomers thuis. Klantreis overstijgt het thema inburgering en raakt aan wonen, participatie en bestaanszekerheid. De kijker ervaart als directe getuige hoe de complexe systemen van de overheid botsen met de menselijke maat. Zonder interview of commentaar wordt zichtbaar wat normaal verborgen blijft: van de besloten overleggen bij de gemeente tot de verwarring van nieuwkomers in een woud van regels. Van Zantvoort zei hierover: “We hebben een samenleving gebouwd die we zelf nauwelijks nog begrijpen. Hoe leg je die dan uit aan iemand die hier net aankomt?”

Na de film gingen bezoekers in de theaterfoyer in gesprek met ervaringsdeskundigen uit de gemeente Hellendoorn over hun ervaringen met inburgeren en wat zij over Nederland hebben geleerd. Of met professionals van bijvoorbeeld gemeente Hellendoorn, Taalhuis Hellendoorn, Stichting De Welle - Vluchtelingenwerk, ROC van Twente en Stichting Culture Kitchen. Allemaal organisaties die in de gemeente Hellendoorn ondersteuning bieden aan inburgeraars.

“Het was een mooi spektakel”, vertelt Wencke Steggink, Taalhuis coördinator. “De filmzaal zat mooi vol en iedereen was zelfs voor de documentaire al leuk met elkaar aan het kletsen. We ontvingen de bezoekers met een, typisch Nederlandse, stroopwafel en een heel klein papiertje dat ze goed moesten bewaren, omdat het ‘heel belangrijk’ was. Die uitspraak, dat iets heel belangrijk is, komt in de documentaire heel vaak aan de orde. Nieuwkomers krijgen dat heel vaak te horen. Na een korte introductie werd de documentaire vertoond, waar veel mensen met plaatsvervangende schaamte naar hebben zitten kijken. Er zaten ook diverse hilarische momenten in, maar wat de meeste mensen toch bijblijft zijn de beelden die laten zien hoe er met nieuwkomers omgegaan wordt qua regels en hoe er tegen, of vaak ook over, hen gesproken wordt.”

Na de documentaire kwamen enkele sleutelpersonen op het podium en met hen werd besproken of zij dingen herkenden in de documentaire. “Dat was zeker het geval. Vooral de beelden over hoe moeilijk het is ín de samenleving te komen, echt deel uit te gaan maken van de Nederlandse maatschappij. Dat kost tijd en veel doorzettingsvermogen. Op vrijwel iedereen heeft Klantreis een onvergetelijke indruk gemaakt. Een van de bezoekers verwoordde het heel goed: ‘Achttien jaar geleden ben ik zelf ingeburgerd en sindsdien ben ik met het onderwerp bezig vanuit mijn werk. Toch kwam dit binnen en stond ik ineens weer in mijn eigen klantreis.’ Dat is toch wel een teken dat deze documentaire de spijker op zijn kop slaat en dat iedereen hem zou moeten zien.”

Voor iedereen met elkaar in gesprek kon gaan, werd de bezoekers gevraagd een inburgeringstoets te maken. Via de QR-code op dat heel kleine papiertje kwamen ze bij die toets, wat bij menigeen een uitdaging opleverde.