Zoektocht naar een onderduikkind

Nijverdal - Wat doet het met je wanneer je als tweejarig kind moet onderduiken, en je je ouders niet meer ziet? Ineke Kievit-Broeze ging op zoek naar het onderduikkind Jopie, dat vanaf 1943 bij haar grootouders in Nijverdal verbleef tijdens de Tweede Wereldoorlog.

 Ze vond hem, inmiddels een bejaarde man, en bezocht hem in Israël. Het verhaal van haar zoektocht, en van haar ontmoeting met Moshe (zoals hij eigenlijk heet), heeft ze opgeschreven in het boek ‘De papegaaien van Moshe’, dat de tweede week van maart verschijnt.

‘Ik had al een boek geschreven over mijn grootmoeder,’ vertelt Ineke Kievit, ‘en dacht dat ik daarmee wel klaar was met schrijven. Dat was ‘De zuster van mijn moeder’. Totdat het verhaal van ons onderduikkind Jopie weer boven kwam. Toen werd me duidelijk dat ik ook een verhaal moest schrijven over mijn grootouders aan vaders kant. Wat zij hebben gedaan in de oorlog, blijft heel bijzonder. Ga maar na: ze hadden al 9 kinderen, en zouden die allemaal in gevaar brengen als ze een Joods kind in huis zouden nemen. En tóch hebben ze het gedaan.’

In het jaar waarin we in heel Nederland 75 jaar Vrijheid vieren en gedenken, blijken de verhalen over de tijd van toen nog altijd springlevend, en actueel. Het blijft nodig om na te denken over de keuzes die je maakt, over je houding ten opzichte van je medemens. ‘Na de oorlog is zo vaak gezegd: ‘Dit nooit weer’, en toch zie je het antisemitisme weer groeien, zijn mensen haatdragend naar medemensen van buitenlandse afkomst. Ik maak me zorgen over waar we met zijn allen op afstevenen,’ aldus Ineke.

‘Maar dat zijn de grote lijnen. Waar ik in mijn zoektocht naar Moshe vooral tegenaan ben gelopen, is het verhaal van het individu: hoe komt iemand ertoe om de keuze voor een onderduikkind te maken, om het toch op te nemen, met alle risico’s van dien? En ook: hoe verschrikkelijk moet het voor de ouders zijn geweest om hun kind achter te laten, niet wetende wat zou komen? Je kunt je afvragen wie het dapperst was. En met al hun goede bedoelingen: welk effect heeft het gehad op dat tweejarige jochie, die zijn ouders kwijtraakte, die na de oorlog naar een oom en tante werd gebracht die hij nauwelijks kende, en die zelfs gescheiden opgroeide van zijn broer en zus die de oorlog ook overleefd hadden?’

Dat het levenslang is blijven doorwerken, blijkt wel uit het verhaal dat Ineke Kievit van Moshe en zijn familie hoorde, toen ze hem eenmaal gevonden had in Israël en hem opzocht. Het aangaan van verbindingen, van echte relaties, is voor Moshe altijd lastig, zo niet onmogelijk gebleven. Behalve dan bij zijn papegaaien, daar houdt hij onvoorwaardelijk van en zij krijgen zijn liefde wel, zonder grenzen.

De zoektocht van Ineke ging via familieleden, social media en vele archieven. Het leverde iets heel moois op: haar grootouders hebben postuum de Yad Vashem-onderscheiding gekregen. Maar ook leverde het een prachtig boek op: ‘De papegaaien van Moshe’, dat vanaf de derde week van maart overal verkrijgbaar zal zijn.

‘De papegaaien van Moshe’ is een uitgave van Nabij Producties, ISBN 9789492055750.