‘Alles is bijzonder en indrukwekkend’

NIJVERDAL - Met een bezoek aan Auschwitz hebben vijf vwo-leerlingen van CSG Reggesteyn vorige week het meerjarige Project OverLeven (POL) afgesloten. Vanaf hun vierde leerjaar hebben Jasper, Sem, Sebastiaan, Liselotte en Elif zich, samen met leraar Erik Braaksma, verdiept in de periode rondom de Tweede Wereldoorlog.

Alle vijf namen zij deze week hun diploma in ontvangst, maar na de examens brak voor hen niet direct de vakantie aan. Op maandag 1 juli brachten zij een bezoek aan het voormalige concentratiekamp Auschwitz-Birkenau.

Gedurende het project zijn de leerlingen veel te weten gekomen over de Nijverdalse Joodse familie Samuel-Prins, die door onder te duiken deels wist te overleven. Hiervoor hebben ze diverse gesprekken gevoerd met de dochters Bela Ruth en Daniëlle. Daarnaast waren en verschillende gastlessen op school en hebben ze via hun leraar veel verhalen gehoord van Ernst Verduin en mevrouw Herzberger. Al hun ervaringen en kennis hebben de leerlingen gebundeld in hun profielwerkstuk en een lesbrief voor de groepen 7 en 8 van basisscholen.

‘de efficiëntie waarmee deze mensen werden vernietigd...’

Als docent Erik vraagt wat de leerlingen het meest indrukwekkend vonden van hun bezoek aan Auschwitz-Birkenau blijft het even stil.

“Dat is heel moeilijk te zeggen”, zegt Liselotte dan. “Eigenlijk was alles even bijzonder en indrukwekkend. Ik blijf het bizar vinden dat mensen in staat zijn zulke gruweldaden te begaan. Je ziet daar filmpjes van Joodse families voor de oorlog, die lekker op vakantie zijn of een verjaardag vieren. Het zijn mensen zoals jij en ik, maar omdat iemand zegt dat ze minderwaardig zijn, worden ze mishandeld, vernederd en vermoord op de meeste gruwelijke wijze.”

Sebastiaan knikt bevestigend. “Je ziet mensen plezier maken en je weet dat zij er niet meer zijn. Dat maakt het geheel wel heel concreet. Er is bijvoorbeeld een vitrine met haar van Joodse gevangenen dat de Duitsers gebruikten voor de kledingindustrie. Dat maakt zó duidelijk dat de Joden voor Duitsers niets meer dan beesten waren. Absurd gewoon.”

“Wat op mij veel indruk maakte, was de voorste schuur, wat de wc was, en dat ‘poep scheppen’ een van de beste baantjes was die je als gevangene kon krijgen”, vertelt Jasper. “Terwijl je de poep moest scheppen met dezelfde kom als waaruit je at en dronk.”

Slechts een klein deel van het complete voormalige concentratiekamp Auschwitz-Birkenau past op de foto. - Foto: Sebastian Wesselink

“Waar ik mij nog steeds over verbaas is de schaal waarop het gebeurde en de efficiëntie ervan”, zegt Sem. “De Duitsers hebben een manier gevonden om in een zo kort mogelijke tijd zoveel mogelijk mensen te vernietigen tegen zo min mogelijk kosten. En ze ondertussen zoveel mogelijk te vernederen. Alles was erop gericht die levens volledig kapot te maken.”

“En toch is het ze niet gelukt het Joodse volk weg te vagen”, merkt Liselotte op.

Ook Erik raakt nog steeds onder de indruk van het voormalige concentratiekamp, dat hij vaker heeft bezocht. “Wat ik heel bijzonder vind is de barak met alle boekwerken waarin de namen van vier miljoen van de zes miljoen overleden Joden staan. Wij hebben de namen opgezocht van de familie Samuel-Prins en Verduin. Er zijn zoveel mensen die dat doen, dat de boeken helemaal beduimeld zijn geraakt. Dat geeft wel aan hoeveel behoefte er aan deze plek is.”

Naast het indrukwekkende bezoek aan Auschwits-Birkenau heeft de groep een leuke en gezellige reis gehad. “We hebben tijdens deze reis ook veel lol gehad”, zegt Liselotte. “Dat moeten we niet vergeten. Krakau is een prachtige stad, wat een goede balans gaf.”

Het project is nu afgerond, maar de leerlingen nemen dit hun leven lang mee.