65 jaar Molukkers in Nijverdal: ‘Verbittering voert de boventoon’

NIJVERDAL – Hoe kijk je terug op 65 jaar Molukkers in Nijverdal? In een gesprek met Wim Souhuwat (60), Alex Picanussa (68) en Chris Sihasale (59) wordt duidelijk dat het verleden nog altijd dichtbij is. De drie mannen behoren tot de tweede generatie: kinderen van Molukkers die in de jaren vijftig naar Nederland kwamen, met het idee dat hun verblijf tijdelijk zou zijn. Maar dat tijdelijke verblijf werd definitief – en dat heeft veel sporen nagelaten.

In dit tweede deel van de serie komt vooral één gevoel sterk naar voren: verbittering. Niet zozeer over het leven in Nijverdal zelf, maar over het grotere verhaal daarachter. De mannen spreken openlijk over het onrecht dat hun ouders volgens hen is aangedaan, over gebroken beloftes en over het uitblijven van erkenning. In hun ogen had Nederland nooit echt verantwoordelijkheid genomen voor de gevolgen van het koloniale verleden en de gedwongen komst van Molukse gezinnen. Excuses? Die zouden volgens hen niet van lokale bestuurders moeten komen, maar vanuit de hoogste symbolische laag van de Nederlandse staat.

Die boosheid staat niet los van de bredere geschiedenis. Het gesprek raakt aan de lange periode waarin Nederland rijk werd van Nederlands-Indië, en dus ook van de Molukken. De herinnering aan onderdrukking, geweld en uitbuiting wordt nog altijd doorgegeven binnen families en gemeenschappen. Daarbij komt dat Molukkers zich ook in Indonesië lang niet altijd veilig of welkom voelen: daar worden zij door sommigen nog steeds gezien als ‘verraders’, onder meer door het RMS-verleden en latere religieuze spanningen op de Molukken.

Tegelijkertijd gaat het gesprek ook over Nijverdal zelf. Alex herinnert zich de komst naar de nieuwe woningen in de jaren zestig. De Molukse gemeenschap kreeg in Nijverdal twee kleinere buurten, verspreid over meerdere straten. Dat was destijds bewust zo opgezet: niet één grote wijk, maar kleinere groepen om integratie te bevorderen. Veel Molukse mannen vonden werk bij Ten Cate en bouwden vanuit daar een nieuw bestaan op.

Maar die integratie verliep niet vanzelf. De gedachte dat men ooit zou terugkeren naar de Molukken bleef lang bestaan en maakte het moeilijk om Nederland als definitief thuis te zien. Tegelijk werd het behoud van de gemeenschap juist steeds belangrijker. Tot op de dag van vandaag speelt de vraag hoe de Molukse buurten behouden kunnen blijven een rol, bijvoorbeeld door woningen zoveel mogelijk binnen de gemeenschap toe te wijzen, zodat familiebanden en tradities niet verdwijnen.

In het gesprek komt ook de turbulente periode uit de jaren zeventig en tachtig ter sprake. De frustraties en teleurstelling binnen de gemeenschap leidden soms tot ontsporing onder jongeren, met criminaliteit, verslaving en maatschappelijke achterstand. De drie mannen spreken hierover zonder het goed te praten, maar wel met de overtuiging dat deze geschiedenis niet los gezien kan worden van de omstandigheden waarin Molukkers jarenlang leefden.

Daarnaast benoemen zij dat discriminatie en het ‘anders bekeken worden’ nog steeds voorkomt. Huidskleur en afkomst blijven volgens hen factoren die bepalen hoe je behandeld wordt, ook al wonen Molukse families al generaties lang in Nederland.

Toch is er ook een ander geluid: dat van trots en verbondenheid. De mannen beschrijven hoe sterk de gemeenschap vroeger was, hoe vanzelfsprekend het was om elkaar te helpen en samen te leven. Ze zien dat dit met de jongere generaties verandert, maar vinden tegelijkertijd dat het bewaren van de Molukse identiteit belangrijk blijft.

Lees het volledige interview op Hier in Hellendoorn.